Anasayfa
SU VE BESİNLERLE BULAŞAN HASTALIKLAR PDF Yazdır ePosta

SU VE BESİNLERLE BULAŞAN HASTALIKLAR

• Dışkı ile kirlenmiş su ve besinler aracılığıyla sağlam insanları hasta ederler.
• Hızla salgınlara yol açabilirler.
• Özellikle hijyen koşullarının kötü olduğu, kişilerin temizlik alışkanlığının az olduğu, kirli sular, açık tuvaletler, açıkta satılan yiyeceklerin ve sinek, böcek, fare gibi canlıların çok olduğu yerlerde sık görülürler.
• Genellikle yaz aylarında sık görülürler.
• Önlenmelerinde en etkin yol, çevre koşullarının düzelmesidir.
• Bu yolla bulaşan hastalıklar arasında; tifo, dizanteri, kolera, A ve E tipi sarılık (hepatit A ve E) çocuk felci, pek çok çeşit parazit ve besin zehirlenmeleri başta gelir.
Bu hastalıklardan korunma yolları : Sağlık eğitimi, korunma yöntemlerinin ilk basamağıdır. Kişilere hastalıkların bulaşma yolları anlatılıp, korunmada en başta gelen yöntem olan bireysel temizlik öğretilmelidir. Özellikle el yıkamanın önemi vurgulanmalıdır. Birçok enfeksiyon hastalığının kontrolünde kişisel temizlik alışkanlıkları çok önemlidir. Mikropların bulaşma olasılığını azaltmak için, elleri sık yıkamak gerekir. Kişisel hijyen bireyin sağlığını sürdürmek için yaptığı öz bakım uygulamalarını içerir. Kişisel bakım ve hijyen, bireyden başlayarak genele yayılan temizlik zincirindeki en önemli halkalardan biridir. Ortak kullanım alanlarında çapraz bulaşmayı önlemek için kişisel hijyene gereken önem verilmelidir.
Kişisel Hijyen şunları içermektedir.

• Vücut bakımı ve temizliği
• Yüz bakımı ve temizliği
• El temizliği
• Ayak temizliği
• Kulak temizliği
• Saçların temizliği
• Ağız diş bakımı
• Beslenme
• Tuvalet temizliği
• Giyinme

ELLERİMİZİ

• Tuvaleti kullandıktan sonra
• Hayvanları sevdikten sonra
• Gıdalara el sürmeden önce ve sonra
• Çiğ et, balık yada tavuk ile temas ettikten sonra iyice yıkamalıyız
• Her türlü öksürük ,aksırık esnasında mutlaka kağıt mendil kullanılmalı ve sonrasında eller temiz su ve sabun ile yıkanmalıdır. Halen dünyada en sık ve en çok görülen hastalıklar grubunu enfeksiyon hastalıkları oluşturmaktadır. Doğru el yıkama şekli ve alışkanlığının insanlara kazandırılması halinde bu hastalıkların sıklığında önemli azalmalar olacaktır.
• Mikroplar kuru yüzeylerde büyüyemez ve çoğalamazlar. Bu nedenle ellerimizi yıkadıktan sonra iyice kurulamalıyız.
• Özellikle ılıman iklimlerde insan ve hayvan dışkısı ile kirlenen sularda pek çok mikroorganizma üreyebilir ve bir yerden bir yere taşınabilir.
• Su ve besinlerle bulaşan hastalıklardan korunmak için sebze ve meyveler iyice yıkanarak tüketilmelidir.
• Toz, toprak ve ilaç kalıntılarından temizlenmeleri için sirke eklenmiş su dolu bir kapta 5-10 dakika bekletildikten sonra bol su ile bir kaç kere durulanması gerekebilir
• Sokakta yada açıkta satılan ve kaynağını bilmediğimiz yiyecekleri tüketmemeli
• Gıdaların üstünü kapalı tutarak sinek ve böceklerden korumalı
• Gıdaları satın alırken son kullanma tarihine ve içeriğine dikkat etmeli
• Çöp torbalarının ağızları kapatılmalı ve çöpler kapaklı çöp kovalarında muhafaza edilmelidir.

BRUSELLOZİS
; Besinlerle bulaşan hastalıklardan en sık görülenlerden birisi de halk arasında ‘Malta Humması’ olarak bilinen ‘Brusellozis’dir. Hayvanların (inek, koyun, keçi vb.) kan ,plasenta gibi vücut sıvılarına doğrudan temas ile veya enfekte çiğ hayvan ürünlerinin özellikle taze peynir başta olmak üzere sütve süt ürünlerinin tüketilmesi ile bulaşan en yaygın zoonozdur. Bruselloz akut yada sinsi başlangıçlıdır. Düzensiz ateş, yorgunluk, iştahsızlık, kilo kaybı, başağrısı, özellikle geceleri yoğun terleme, vücutta yaygın kas ve eklem ağrılarıyla karakterizedir. İnsan brusellozu ciddi bir halk sağlığı sorunudur ve ülkemizde yaygın olarak görülen bir hastalıktır. Enfeksiyonu kontrol yöntemlerinden en önemlisi korunmadır. Sütlerin pastörize edilmesi bu hastalığı önler. Günlük pastörize süt yada UHT tekniğiyle sterilize edilen uzun ömürlü, dayanıklı paket sütler kullanılmalıdır.
TRİŞİNELLOZİS; Esas olarak enfekte domuz etlerinin çiğ yada az pişmiş olarak tüketilmesi sonucu bulaşır. İnsandan insana bulaşmaz. Hastalık etkilenen organlara bağlı olarak hafif bir formdan öldürücü bir tabloya kadar farklı klinik seyirler gösterebilir. Her enfeksiyon hastalığında olduğu gibi asıl olan korunmadır. Etlerin az pişmiş yada çiğ olarak tüketilmemesi gerekir.
SALMONELLA; Gıda zehirlenmesi ve ishale yol açan bir etkendir. Özellikle çiğ yumurta ile vücuda alınır. Her türlü çiğ ve az pişirilmiş yumurta içeren gıdalardan ( mayonez vb. )uzak durulmalıdır.
İSHAL; Dışkının normalden daha sulu ve günde 3 yada daha fazla yapılması durumudur. İshalin iki önemli tehlikesi ölüm ve beslenme yetersizliğidir. Dizanteri dışkıda kan görülmesidir. Amipli Dizanteri, giardia, kolera ölümcül ishallere neden olabilir. Antibiyotik tedavisi gerekmeyebilir asıl olan sıvı destek tedavisidir.
PARAZİTLER; Kıl kurdu, kancalı kurt yada solucan olarak halk arasında isimlendirilebilir. İshal ,karın ağrısı, kaşıntı yapar. İnsandan insana bulaşabilir.
Korunmada yemek öncesi el yıkama, tırnakların kısa kesilmesi, çamur ile temasın önlenmesi, insan dışkısının gübre olarak kullanılmaması, gıda sektöründe çalışanlarda düzenli portör muayenelerinin yapılması gerekir.

• Sokakta yada açıkta satılan ve kaynağını bilmediğimiz yiyecekleri tüketmemeliyiz.
• Evlerde, okullarda, işyerlerinde bulunan depolardaki suların kontrolü ve klorlanması için en yakın sağlık ocağı ile ilişki kurulmalı, şebeke suyunun temizliğinden şüphe duyuluyorsa bireysel klorlama yapılmalıdır.
• Bireysel klorlama için gerekli klor ve yöntemin uygulanması için bilgi yine sağlık ocağından edinilebilir.
• Suların bireysel temizliği için, kaynatma da çok etkili bir yöntemdir. Suyun kaynamaya başlamasından sonra 20 dakika daha kaynatılması, gerekli temizliği sağlayacaktır.
• Umuma açık yerlerde (örn. okullarda) tuvaletlerin temiz tutulması sağlanmalı, mutlaka sabun ve su bulundurulmalıdır.
• Yerlerin, tuvaletlerin vs. temizliğinde çamaşır suyu kullanılması (1 ölçü çamaşır suyu ile 9 ölçü suyun karıştırılması ile elde edilen karışımla temizlenmesi) hastalıkların bulaşmasını önemli ölçüde azaltacaktır.
TOKSOPLAZMOZİS; Toksoplazmozis gondii isimli parazitin neden olduğu bir hastalıktır. Parazit gelişmesini kedilerde tamamlamaktadır. Enfekte kedi dışkısı ile bulaşır. İnsanların ve hayvanların bütün doku ve organlarına bulaşabilir. Paraziti ilk defa hamilelikleri sırasında alan kişilerde düşüklere, ölü doğumlara neden olabilir. Bebekte de zeka geriliği ve körlük gibi problemlere neden olabilir. Bu nedenle kedi beslerken özellikle çiğ gıda ile beslememeye dikkat edilmelidir. Kedi ile temastan sonra mutlaka eller yıkanmalıdır.
KİST HİDATİK; Köpeklerde bulunan Echinococcus Granulosus denilen parazite ait yumurtaların insanlar tarafından alınması sonucu karaciğer, akciğer, beyin gibi organlarda içi su dolu keseler oluşturması ile meydana gelen bir hastalıktır. Paraziti taşıyan köpek dışkısı ile parazitin yumurtaları etrafa saçılır. Köpek dışkısı ile bulaşlı gıdaların alınması ile bulaşır. Parazitli köpeklerin ellenmesi sırasında ellere bulaşan parazit yumurtalarının ağızdan alınması ile bulaşır. Karaciğer kisthidatiğinde bulantı, kusma, şişkinlik, karın ağrısı görülebilir. Kistlerin vücut içinde patlaması ölüme neden olabilir. Kesin tanıdan sonra tedavi genelde ameliyat ile yapılır. İlaç tedavisi çok etkjn değildir. Hastalıktan korunmanın temel şartı köpeklere çiğ gıdaların verilmemesidir. Hayvan kesimleri mezbahalarda ve veteriner hekim kontrolünde yapılmalıdır.